دندانقروچه چیست؟ علائم، علتها و بهترین روشهای درمان Bruxism
دندانقروچه یا «براکسیسم» یکی از شایعترین مشکلات دهان و فک است که بسیاری از افراد بدون اینکه متوجه باشند به آن مبتلا هستند. این عارضه معمولاً هنگام خواب رخ میدهد، اما برخی افراد در طول روز نیز دندانهای خود را روی هم فشار میدهند یا میسایند. اگر دندانقروچه درمان نشود، میتواند باعث آسیب جدی به دندانها، فک، لثه و حتی کیفیت خواب شود.
در این مقاله بهصورت کامل با علائم دندانقروچه، علتها، روشهای تشخیص و درمان آن آشنا میشوید.
دندانقروچه چیست؟
دندانقروچه (Bruxism) به حالتی گفته میشود که فرد بهصورت غیرارادی دندانهای خود را روی هم فشار میدهد یا میساید. این مشکل ممکن است در خواب یا بیداری اتفاق بیفتد.
دو نوع اصلی دندانقروچه وجود دارد:
دندانقروچه در خواب
دندانقروچه در بیداری
نوع شبانه معمولاً خطرناکتر است زیرا فرد متوجه فشار وارد شده به دندانها نمیشود.
علائم دندانقروچه
افراد مبتلا به دندانقروچه ممکن است یک یا چند مورد از علائم زیر را تجربه کنند:
ساییدگی دندانها
درد فک و صورت
سردرد صبحگاهی
حساس شدن دندانها
صدای ساییده شدن دندان هنگام خواب
ترک خوردن یا شکستن دندان
درد گوش بدون عفونت
خستگی عضلات فک
اختلال خواب
در برخی موارد، اولین فردی که متوجه مشکل میشود همسر یا اعضای خانواده هستند که صدای دندانقروچه را در شب میشنوند.
علت دندانقروچه چیست؟
علت دقیق دندانقروچه همیشه مشخص نیست، اما عوامل مختلفی میتوانند در ایجاد آن نقش داشته باشند.
استرس و اضطراب
مهمترین علت دندانقروچه در بزرگسالان، استرس و فشار عصبی است. اضطراب، تنشهای روزانه و مشکلات روحی میتوانند باعث انقباض شدید عضلات فک شوند.
اختلالات خواب
افرادی که دچار خر و پف، آپنه خواب یا بیخوابی هستند، بیشتر در معرض دندانقروچه قرار دارند.
نامرتبی دندانها
گاهی مشکلات بایت و نامنظم بودن دندانها باعث فشار غیرطبیعی روی فک میشود.
مصرف کافئین و سیگار
مصرف زیاد قهوه، نوشابههای انرژیزا، الکل و سیگار میتواند شدت دندانقروچه را افزایش دهد.
برخی داروها
بعضی داروهای ضدافسردگی و داروهای عصبی ممکن است باعث براکسیسم شوند.
عوارض دندانقروچه
در صورت عدم درمان، دندانقروچه میتواند مشکلات جدی ایجاد کند:
پوسیدگی و شکستگی دندان
تحلیل مینای دندان
درد مزمن فک
اختلال مفصل گیجگاهی فکی (TMJ)
عقبنشینی لثه
مشکلات خواب
تغییر فرم صورت در موارد شدید
تشخیص دندانقروچه
پزشک معمولاً با بررسی علائم زیر میتواند دندانقروچه را تشخیص دهد:
ساییدگی سطح دندانها
حساسیت دندان
درد عضلات فک
بررسی الگوی خواب و استرس
در برخی موارد ممکن است نیاز به تصویربرداری یا بررسی تخصصی خواب باشد.
بهترین روش درمان دندانقروچه
درمان دندانقروچه به علت اصلی آن بستگی دارد. رایجترین روشها شامل موارد زیر است:
استفاده از نایت گارد
تزریق بوتاکس ( بوتولینیوم توکسین)
نایت گارد یا محافظ شبانه دندان، یکی از مؤثرترین روشهای جلوگیری از آسیب دندانها است. این وسیله هنگام خواب بین دندانها قرار میگیرد.
کاهش استرس
مدیریت استرس تأثیر زیادی در کنترل دندانقروچه دارد:
مدیتیشن
ورزش
خواب کافی
مشاوره روانشناسی
اصلاح مشکلات دندانی
در صورت وجود نامرتبی شدید دندانها، ارتودنسی یا اصلاح بایت ممکن است ضروری باشد.
درمان اختلالات خواب
اگر آپنه خواب یا مشکلات خواب وجود داشته باشد، درمان آن میتواند دندانقروچه را کاهش دهد.
بوتاکس عضلات فک
در برخی بیماران، تزریق بوتاکس برای کاهش فشار عضلات فک استفاده میشود.
راههای پیشگیری از دندانقروچه
برای جلوگیری از دندانقروچه این نکات را رعایت کنید:
کاهش مصرف کافئین
ترک سیگار
خواب منظم
کاهش اضطراب
پرهیز از جویدن آدامس
مراجعه منظم به دندانپزشک
دندانقروچه در کودکان
دندانقروچه در کودکان نسبتاً شایع است و معمولاً با رشد کودک برطرف میشود. با این حال اگر باعث درد، اختلال خواب یا آسیب دندانی شود، باید توسط دندانپزشک بررسی شود.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر علائم زیر را دارید، بهتر است سریعتر به دندانپزشک مراجعه کنید:
درد شدید فک
شکستگی دندان
سردرد مداوم
حساسیت شدید دندان
صدای زیاد دندانقروچه هنگام خواب
سوالات متداول درباره دندانقروچه
آیا دندانقروچه خطرناک است؟
بله، در صورت ادامهدار بودن میتواند باعث آسیب دائمی به دندان و مفصل فک شود.
آیا استرس باعث دندانقروچه میشود؟
بله، استرس و اضطراب از مهمترین عوامل ایجاد براکسیسم هستند.
بهترین درمان دندانقروچه چیست؟
استفاده از نایت گارد یا تزریق بوتاکس همراه با کنترل استرس معمولاً بهترین نتیجه را دارد.
آیا دندانقروچه درمان قطعی دارد؟
در بسیاری از موارد با درمان علت زمینهای، مشکل تا حد زیادی کنترل میشود.
آیا پس از تزریق بوتاکس یا دیسپورت برای دندان قروچه میتوانم غذا بخورم؟
بله،هیچ محدودیت غذایی وجود ندارد
آیا تزریق بوتاکس منجر به شل شدن فک می شود؟
بله، مختصری شل شدن فک رخ می دهد ولی با غذا خوردن شما تداخلی ایجاد نمیکند
چه کسی بوتاکس را برای دندان قروچه تزریق میکند؟
متخصصین مغز و اعصاب دارای فلوشیپ اختلالات خواب تزریق را انجام میدهند.
