چرا بعضی افراد در خواب حرف میزنند یا راه میروند؟ بررسی علمی خوابگویی و خوابگردی
مقدمه
خواب یکی از پیچیدهترین فرآیندهای مغز انسان است و در طول آن فعالیتهای مختلفی در بدن و سیستم عصبی رخ میدهد. با وجود اینکه بیشتر افراد در طول خواب بیحرکت هستند، برخی افراد رفتارهای عجیبی مانند حرف زدن در خواب یا راه رفتن در خواب را تجربه میکنند. این پدیدهها که در علم پزشکی با نام پاراسومنیا (Parasomnia) شناخته میشوند، نوعی اختلال خواب محسوب میشوند.
خوابگویی (Sleep Talking) و خوابگردی (Sleepwalking) میتوانند در کودکان و بزرگسالان رخ دهند و معمولاً در مراحل خاصی از خواب اتفاق میافتند. در بیشتر موارد این رفتارها بیخطر هستند، اما گاهی ممکن است نشانهای از اختلالات خواب یا فشارهای روانی باشند.
در این مقاله به بررسی کامل علت حرف زدن در خواب، علت راه رفتن در خواب، عوامل ایجاد خوابگردی، روشهای تشخیص و راههای مدیریت این اختلالات خواب میپردازیم.
خوابگویی چیست؟
خوابگویی یا حرف زدن در خواب به حالتی گفته میشود که فرد در هنگام خواب شروع به صحبت کردن میکند، بدون اینکه از این موضوع آگاه باشد. این صحبتها ممکن است شامل کلمات ساده، جملات کوتاه یا حتی مکالمههای طولانی باشد.
در بسیاری از موارد، فرد پس از بیدار شدن هیچ خاطرهای از صحبت کردن در خواب ندارد.
خوابگویی ممکن است در هر مرحلهای از خواب رخ دهد، اما بیشتر در مراحل سبک خواب دیده میشود.
خوابگردی چیست؟
خوابگردی به حالتی گفته میشود که فرد در هنگام خواب از تخت بلند شده و شروع به انجام فعالیتهایی مانند راه رفتن، نشستن یا حتی انجام کارهای ساده میکند.
افراد مبتلا به خوابگردی معمولاً در حالت نیمههوشیار قرار دارند و پس از بیدار شدن معمولاً چیزی از این رفتار به یاد نمیآورند.
خوابگردی اغلب در مرحله خواب عمیق (NREM) اتفاق میافتد و بیشتر در کودکان دیده میشود.
چرا بعضی افراد در خواب حرف میزنند؟
دلایل مختلفی میتوانند باعث حرف زدن در خواب شوند. در بسیاری از موارد این پدیده موقتی است و با گذشت زمان از بین میرود.
استرس و اضطراب
فشارهای روانی و استرس میتوانند فعالیت مغز را در هنگام خواب افزایش دهند و باعث بروز خوابگویی شوند.
کمبود خواب
کمخوابی یکی از عوامل مهم در ایجاد اختلالات خواب از جمله خوابگویی است.
تب یا بیماری
در برخی موارد تب بالا یا بیماریهای عفونی میتوانند باعث حرف زدن در خواب شوند.
مصرف برخی داروها
بعضی داروها که بر سیستم عصبی تأثیر میگذارند ممکن است باعث خوابگویی شوند.
عوامل ژنتیکی
تحقیقات نشان میدهد که خوابگویی میتواند در برخی خانوادهها بیشتر دیده شود.
چرا برخی افراد در خواب راه میروند؟
خوابگردی معمولاً به دلیل اختلال در انتقال بین مراحل خواب رخ میدهد. در این حالت بخشی از مغز بیدار میشود، اما بخشهای دیگر همچنان در حالت خواب باقی میمانند.
برخی عوامل میتوانند احتمال خوابگردی را افزایش دهند.
کمبود خواب
خواب ناکافی میتواند احتمال بروز خوابگردی را افزایش دهد.
استرس
اضطراب و تنشهای روانی میتوانند باعث افزایش فعالیت مغز در خواب شوند.
تب در کودکان
تب یکی از عوامل شایع خوابگردی در کودکان است.
مصرف الکل یا داروهای آرامبخش
این مواد میتوانند الگوی طبیعی خواب را مختل کنند.
سابقه خانوادگی
افرادی که در خانواده خود سابقه خوابگردی دارند بیشتر در معرض این مشکل قرار دارند.
خوابگردی در کودکان
خوابگردی در کودکان نسبتاً شایع است و معمولاً در سنین ۴ تا ۱۲ سالگی دیده میشود. در بسیاری از موارد این مشکل با افزایش سن به تدریج برطرف میشود.
کودکان در هنگام خوابگردی ممکن است:
- از تخت بلند شوند
- در اتاق یا خانه راه بروند
- با چشمان باز اما بدون آگاهی حرکت کنند
در اغلب موارد این رفتارها خطرناک نیستند، اما باید محیط خواب کودک ایمن باشد.
خوابگردی در بزرگسالان
اگرچه خوابگردی در کودکان شایعتر است، اما در برخی افراد در بزرگسالی نیز ادامه پیدا میکند. در بزرگسالان این مشکل ممکن است با اختلالات خواب دیگر یا مشکلات روانی مرتبط باشد.
در چنین شرایطی بررسی پزشکی اهمیت بیشتری دارد.
آیا حرف زدن یا راه رفتن در خواب خطرناک است؟
در بسیاری از موارد خوابگویی خطر خاصی ندارد. با این حال خوابگردی میتواند در برخی شرایط خطرناک باشد، زیرا فرد ممکن است بدون آگاهی حرکت کند.
خطرات احتمالی خوابگردی شامل:
- زمین خوردن
- برخورد با اشیا
- خروج از خانه در خواب
به همین دلیل ایمنسازی محیط خواب بسیار مهم است.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در برخی موارد لازم است این اختلالات توسط پزشک بررسی شوند.
مراجعه به پزشک توصیه میشود اگر:
- خوابگردی به طور مکرر رخ دهد
- باعث آسیب یا خطر شود
- در بزرگسالی شروع شده باشد
- با خستگی شدید یا اختلال خواب همراه باشد
در برخی موارد پزشک ممکن است تست خواب (پلیسومنوگرافی) را توصیه کند.
راههای کاهش خوابگویی و خوابگردی
چند اقدام ساده میتواند به کاهش این مشکلات کمک کند.
تنظیم برنامه خواب
- داشتن ساعت خواب منظم میتواند کیفیت خواب را بهبود دهد.
کاهش استرس
- مدیریت استرس و انجام فعالیتهای آرامشبخش قبل از خواب مفید است.
پرهیز از مصرف الکل
- الکل میتواند الگوی خواب را مختل کند.
خواب کافی
- داشتن خواب کافی یکی از مهمترین عوامل پیشگیری از پاراسومنیا است.
ایجاد محیط خواب ایمن
- در صورت وجود خوابگردی باید محیط خواب ایمن باشد تا از آسیب جلوگیری شود.
نتیجهگیری
حرف زدن در خواب و راه رفتن در خواب از جمله اختلالات خواب هستند که در گروه پاراسومنیا قرار میگیرند. این رفتارها معمولاً در نتیجه فعالیت غیرطبیعی مغز در هنگام خواب رخ میدهند و اغلب بیخطر هستند. با این حال در برخی موارد ممکن است نشانهای از اختلالات خواب یا فشارهای روانی باشند.
داشتن خواب کافی، کاهش استرس و رعایت بهداشت خواب میتواند نقش مهمی در کاهش این مشکلات داشته باشد. در صورتی که خوابگردی یا خوابگویی به طور مکرر رخ دهد یا باعث خطر شود، مراجعه به پزشک متخصص خواب توصیه میشود.
منابع علمی (References)
American Academy of Sleep Medicine. International Classification of Sleep Disorders.
Mahowald MW, Schenck CH. Parasomnias. Neurologic Clinics.
Ohayon MM, Guilleminault C, Priest RG. Night terrors, sleepwalking and confusional arousals in the general population. Journal of Clinical Psychiatry.
National Sleep Foundation. Parasomnias and Sleep Behaviors.
Pressman MR. Disorders of arousal from sleep and violent behavior. Sleep Medicine Reviews.
